De Internationale Dag van Vrouwen en Meisjes in Wetenschap, op 11 februari, herinnert aan het belang van « het volledig in staat stellen van vrouwen van alle leeftijden om op voet van gelijkheid deel te nemen aan wetenschappelijke en technische activiteiten en innovatie, teneinde gendergelijkheid en de empowerment van vrouwen te waarborgen ».
Gendergelijkheid is een belangrijke kwestie voor de Verenigde Naties … én voor de Stad Brussel!
Historisch gezien was het openbaar onderwijs in de 19e eeuw een van de eerste inrichtende machten die ijverde voor gelijk onderwijs voor jongens en meisjes. Het stond in de frontlinie van de strijd voor de leerplicht, die vlak vóór de Eerste Wereldoorlog wettelijk werd ingevoerd. Met Isabelle Gatti de Gamond, Henriette Dachsbeck en Elisabeth Carter richtte het de eerste middelbare scholen in België op die toegankelijk waren voor meisjes. Dat betekende een aanzienlijke vooruitgang in hun emancipatie, want nadien gingen ook de deuren van de universiteit voor hen open. De Stad besteedde eveneens aandacht aan de beroeps- en wetenschappelijke opleiding van verpleegkundigen door de eerste niet-confessionele verpleegschool van het land te openen!
Toch bestaat er wereldwijd, zoals de Verenigde Naties eraan herinneren, een grote kloof tussen mannen en vrouwen in wetenschap, technologie, engineering en wiskunde (STEM). Er is enorme vooruitgang geboekt in de deelname van vrouwen aan het hoger onderwijs, maar ze blijven wereldwijd ondervertegenwoordigd in deze wetenschappelijke domeinen.
“We moeten er dus over waken dat elk meisje een carrière in STEM kan overwegen en dat elke vrouw zich professioneel kan ontplooien in deze sector”, herinnert António Guterres, secretaris-generaal van de VN.
De Stad Brussel en het openbaar onderwijs zetten zich hiervoor in. Symbolisch is de naam van de nieuwe Franstalige middelbare school die in 2024 werd opgericht, het Atheneum Isala Van Diest, veelzeggend. Als eerste vrouw die in België geneeskunde uitoefende, belichaamt Isala Van Diest de strijd van vrouwen om universitaire studies te volgen, in het bijzonder geneeskunde, die zij in Zwitserland moest volbrengen en vervolgens aanvullend aan de ULB. Een middelbare school haar naam geven is een inspiratiebron voor de institutionele pedagogie bij het uitvoeren van het wetenschappelijk experiment dat het schoolproject doordringt. Maar ook in september 2025 openden we in ons Nederlandstalig onderwijs de deuren van een onze nieuwe Hoofdstedelijke Middenschool Lydia Deveen. Lydia Deveen zet zich al haar hele leven in voor gelijke kansen voor vrouwen en voor sterk, kwaliteitsvol Nederlandstalig onderwijs in Brussel. Met haar engagement in de vrouwenbeweging, de politiek en de academische wereld groeide ze uit tot een inspirerend voorbeeld voor vele generaties.
Concreet leiden de inspanningen rond gelijkheid trouwens tot tastbare resultaten. Sommige cijfers spreken voor zich. Zo getuigt het aandeel meisjes dat is ingeschreven in het 7e jaar Wiskunde/Wetenschappen aan het Atheneum Robert Catteau van een opmerkelijke doorbraak van meisjes in hun interesse voor STEM. Van de 49 leerlingen die zich voorbereiden op doorgedreven hogere studies in wiskunde en wetenschappen, zijn er nu 30 meisjes tegenover 19 jongens! Dit is een positieve evolutie en zal helpen om de kloof tussen de genders in de wetenschappen te dichten.
Het is echter noodzakelijk deze inspanningen te blijven ondersteunen en de belangstelling voor wetenschappen en hun belang voor kennis en samenleving verder aan te wakkeren. In dat verband zijn de bezoeken die scholen organiseren van essentieel belang, omdat ze de blik verruimen op nieuwe wetenschappelijke en technologische ontwikkelingen en op de verschillende mogelijke beroepsrichtingen. In de week van 10 februari 2026 namen de Nederlandstalige leerlingen van het Atheneum Karel Buls bijvoorbeeld actief deel aan een opleiding rond AI tijdens een sessie bij PwC (PricewaterhouseCoopers) in Diegem. Bij die gelegenheid brachten de laatstejaarsstudenten een pitch over een persoonlijk project. De leerlingen konden AI ontdekken en leren hoe ze die creatief kunnen gebruiken, oplossingen kunnen bedenken en een concept of project kunnen voorstellen aan een jury. Dergelijke enthousiasmerende initiatieven stimuleren nieuwsgierigheid, creativiteit en wetenschappelijke studies.